عقیم سازی گربه و مراقبت های لازم و ضروری بعد از عقیم کردن گربه ها

عقیم سازی برای حفظ جمعیت گربه سانان حیاتی است. اگر یک بچه گربه در خانه دارید، باید برای عقیم سازی آن ها فکری کنید. با این حال، سوال مهم این است که سن مناسب برای عقیم کردن گربه چه زمانی است؟  و چرا باید این کار را انجام دهید؟

ایده آل ترین زمان جهت عقیم سازی گربه

اکثر دامپزشکان موافق هستند که گربه ها در سن 4 تا 6 ماهگی برای عقیم سازی آماده هستند. اما برخی از دامپزشکان از سن 12 هفتگی و گاهی حتی زودتر عقیم می کنند.

زمان عقیم کردن گربه: اگر گربه خود را قبل از رسیدن به سن ده ماهگی عقیم کنید، احتمال اینکه دچار مشکلات ادراری شود، بسیار کمتر است. تمیز کردن ادرار گربه آزار دهنده است – و این عادتی است که ترک کردن آن حتی پس از عقیم سازی سخت است.

باور غلط: برخی از مردم فکر می کنند که برای گربه های ماده بهتر است که قبل از عقیم شدن یک بچه گربه داشته باشند. این درست نیست – و یک باور اشتباه است.

گربه نر

عقیم سازی گربه نر ترجیحاً در سه تا شش ماهگی انجام می شود – سریعتر و با پیچیدگی کمتر است.  همچنین احتمال ابتلای گربه به سرطان بیضه را که با افزایش سن ایجاد می شود را از بین می‎برد. مشاهده می شود که یک گربه نر عقیم نشده سعی می کند فرار کند، پرخاش کند، پرسه بزند. به علاوه امکان ابتلا به لوسمی و ایدز گربه سانان را که می تواند از طریق رابطه جنسی منتقل شود نیز کنترل می شود. عقیم کردن تمایلات جفت گیری گربه شما را کاهش می دهد و احتمال عفونت های کشنده را به شکل قابل توجهی کمتر می‎کند . این امر به جلوگیری از افزایش بیش از حد حیوانات خانگی کمک می‎کند.  آنها میل به تولید مثل سریع دارند؛ و لازم است این مسئله کنترل شود.

روش عقیم سازی گربه نر

کیسه بیضه گربه بیهوش تراشیده و تمیز می شود، پس از آن که یک برش روی هر بیضه ایجاد می شود و آنها را خارج می کنند. سپس بخیه می‎شود و به گربه اجازه داده می شود پس از بیهوشی بهبود یابد.

داروهای ضد درد بعد از عمل ممکن است تجویز شوند، اما آسپرین، ایبوپروفن، تیلنول یا سایر داروهای بدون نسخه هرگز نباید بدون تایید دامپزشک استفاده شوند، زیرا این محصولات ممکن است برای گربه ها سمی باشند.

در عرض دو هفته یا بیشتر پس از عمل عقیم‌سازی ، گربه ماده یا نر عقیم‌شده دقیقاً مانند قبل از عمل خواهد بود – با این تفاوت که دیگر فاقد اندام‌های تولید مثلی است.

مراقبت از گربه نر بعد از عقیم‌سازی بسیار مهم است تا گربه بدون عارضه بهبود پیدا کند و به زندگی عادی برگردد. این نوع جراحی نسبت به عقیم‌سازی گربه ماده ساده‌تر است، اما همچنان نیاز به مراقبت دقیق دارد.

در ادامه، مراقبت‌های کامل و مرحله‌ به‌ مرحله گربه نر پس از جراحی آمده است:

۱. بلافاصله بعد از جراحی (6 تا 12 ساعت اول)
• بازگشت به خانه:
• گربه را باکس‌دار و ایمن به خانه منتقل کنید.
• هنوز ممکن است خواب‌آلود، بی‌تعادل یا مضطرب باشد؛ این اثر بی‌هوشی است و طبیعی است.
• گرما و سکوت:
• محیط باید گرم، آرام و بدون سر و صدا باشد.
• او را روی پتو یا جای نرم بخوابانید.
• غذا و آب:
• ۶ تا ۸ ساعت بعد از جراحی، می‌توانید مقدار کمی غذا و آب تازه بدهید.
• اگر استفراغ کرد، غذا را قطع کرده و ۱۲ ساعت بعد مجدد امتحان کنید.

۲. روزهای اول بعد از جراحی (روز ۱ تا ۳)

زخم و بخیه:
• در گربه نر معمولاً بخیه وجود ندارد یا داخلی است.
• محل زخم را لمس نکنید، تمیز نگه دارید و از تماس با خاک، ادرار، و گرد و غبار جلوگیری کنید.
• زخم ممکن است کمی متورم، قرمز یا خشک باشد، اما نباید چرک، خونریزی یا بوی بد داشته باشد.

قلاده الیزابت (یقه ضد لیسیدن):
• بسیار مهم است که گربه نتواند زخم را لیس بزند یا گاز بگیرد.
• یقه الیزابت (E-Collar) باید حداقل ۵ تا ۷ روز استفاده شود.
• بعضی گربه‌ها ممکن است مقاومت کنند، اما تحمل این مرحله حیاتی است.

فعالیت بدنی:
• گربه باید حداقل ۳ تا ۵ روز در فضای محدود باشد.
• نگذارید بالا و پایین بپرد یا از سطوح بلند بالا برود (می‌تواند زخم را باز کند).

دارو:
• معمولاً دامپزشک مسکن و گاهی آنتی‌بیوتیک خوراکی می‌دهد.
• داروها باید به موقع و کامل مصرف شوند. (حتی اگر گربه خوب به نظر برسد.)

۳. روزهای بعدی تا ۱۰ روز پس از جراحی

روند بهبودی طبیعی:
• اشتها و انرژی معمولاً از روز دوم یا سوم به حالت عادی برمی‌گردند.
• زخم باید خشک بماند و التهاب آن کاهش یابد.

چه زمانی نگران شوید؟
• اگر هر کدام از این علائم را دیدید، سریعاً به دامپزشک مراجعه کنید:
• تورم زیاد بیضه‌ها یا کیسه بیضه
• ترشح چرکی یا خون‌آلود
• بو دادن زخم
• بی‌حالی، تب، استفراغ مکرر، بی‌اشتهائی بیش از ۲ روز

۴. بعد از ۱۰ روز
• معمولاً در این زمان گربه کاملاً بهبود پیدا کرده و یقه الیزابت برداشته می‌شود.
• در صورت وجود بخیه‌های غیرقابل جذب، باید توسط دامپزشک کشیده شوند (در گربه نر اغلب نیازی نیست).

نکات ویژه بلندمدت:
• تغییر رفتار: بعد از عقیم‌سازی، رفتارهای جنسی، دعواهای خیابانی، و علامت‌گذاری با ادرار کاهش می‌یابد یا از بین می‌رود.
• افزایش وزن: چون سطح فعالیت هورمونی کاهش می‌یابد، تغذیه باید کنترل شود. غذای مخصوص گربه‌های عقیم‌شده توصیه می‌شود.

گربه ماده

اگر گربه ماده دارید، مهم است که او را قبل از اولین چرخه گرما عقیم کنید. این امر احتمال ابتلای گربه به سرطان پستان را از بین می برد. که این یک مشکل جدی در گربه سانان است زیرا سرطان پستان میتواند بسیار تهاجمی باشد. همچنین کمک می کند که گربه های ماده عقیم شده از ابتلا به سرطان تخمدان و رحم در امان بمانند. آنها همچنین از پیومترا، که یک نوع عفونت خطرناک رحمی است؛ محافظت می شوند. سایر مزایای سلامتی شامل حذف هرگونه عوارضی است که ممکن است در هنگام زایمان و بارداری رخ دهد.

روش عقیم سازی گربه ماده

عمل عقیم‌سازی معمولاً شامل موارد زیر است: پس از بیهوشی کامل گربه، جراح از یک چاقوی جراحی برای ایجاد برشی در پوست، بافت‌های زیر جلدی و دیواره شکم استفاده می‌کند که محل خاص دستگاه تناسلی را نشان می‌دهد. سپس، دو تخمدان – که هر کدام به اندازه یک کشمش هستند – از بافت مجاور جدا می شوند. سپس خون رسانی به رحم بسته می شود و اندام به همراه دو تخمدان متصل از شکم حیوان خارج می شود. سپس محل برش با بخیه بسته می‎شود.

در عرض تقریبا پس از یک ساعت از عمل،  وضعیت حیوان معمولاً پایدار خواهد بود و کاملاً قادر به حرکت خواهد بود. اگر عقیم‌سازی در صبح انجام شود، حیوان ممکن است تا عصر آماده رفتن به خانه باشد، اگرچه ممکن است ترجیح داده شود که او را در طول شب در کلینیک تحت نظر باشد. در خانه، گربه باید تحت نظارت دقیق قرار گیرد و تا حد امکان برای یک هفته یا بیشتر ساکت بماند تا از باز شدن محل جراحی جلوگیری شود.

مراقبت از گربه ماده بعد از عقیم‌سازی (Spaying – برداشت رحم و تخمدان) بسیار حساس‌تر از گربه نر است، چون جراحی آن داخل‌شکمی است و به برش، بخیه و دوره نقاهت طولانی‌تری نیاز دارد. اگر مراقبت‌ها درست انجام نشوند، احتمال عفونت، پارگی بخیه، یا کند شدن روند بهبودی وجود دارد.

در ادامه، راهنمای کامل و مرحله‌ به‌ مرحله مراقبت از گربه ماده پس از عقیم‌سازی آورده شده:

مرحله ۱: ۲۴ ساعت اول بعد از جراحی

۱. محیط آرام و گرم:
• گربه را در یک اتاق ساکت، گرم و بدون سر و صدا نگه دارید.
• پتو یا بستر نرم و خشک فراهم کنید تا راحت بخوابد.

۲. علائم طبیعی بعد از بی‌هوشی:
• ممکن است در ساعات اول:
• تعادل نداشته باشد یا تلوتلو بخورد.
• بی‌حوصله، خواب‌آلود یا عصبی باشد.
• اشتها نداشته باشد (طبیعی است).

۳. غذا و آب:
• ۶ تا ۸ ساعت بعد از جراحی، مقدار کمی غذای سبک و آب تازه بدهید.
• در صورت استفراغ، غذا را ۱۲ ساعت متوقف کنید و سپس دوباره امتحان کنید.

مرحله ۲: روزهای ۲ تا ۷ (مهم‌ترین دوره)

۱. مراقبت از زخم و بخیه:
• بخیه‌ها معمولاً داخلی یا خارجی هستند. در هر دو صورت:
• زخم را دست‌کاری نکنید.
• محل زخم باید خشک، تمیز و بدون تماس با ادرار، خاک یا لیس زدن باشد.
• ممکن است کمی تورم یا قرمزی خفیف باشد. اما:
• ترشح چرکی یا خونی، بوی بد، یا پارگی بخیه خطرناک است.

۲. قلاده الیزابت (یقه محافظ):
• استفاده از قلاده الزامی است (تا حداقل ۱۰ روز).
• گربه‌ها معمولاً سعی می‌کنند زخم را لیس بزنند که می‌تواند باعث عفونت یا باز شدن بخیه شود.

۳. فعالیت بدنی محدود:
• نگذارید گربه بپرد، بدود یا از جای بلند بالا برود.
• اگر لازم شد، در یک فضای محدود یا اتاق بدون وسایل بلند نگهداری‌اش کنید.

۴. دارو:
• معمولاً دامپزشک مسکن و گاهی آنتی‌بیوتیک تجویز می‌کند.
• داروها را طبق دستور کامل و منظم بدهید، حتی اگر گربه خوب به نظر برسد.

مرحله ۳: روزهای ۷ تا ۱۴

۱. بررسی روند بهبودی:
• زخم باید کم‌کم خشک، صاف و بدون التهاب شود.
• اگر بخیه‌ها خارجی باشند، معمولاً بین روز ۱۰ تا ۱۴ کشیده می‌شوند.
• اگر بخیه‌ها جذبی باشند، خودشان تحلیل می‌روند، ولی باز هم باید چک شوند.

۲. برداشتن قلاده الیزابت:
• فقط وقتی زخم کامل بسته و تمیز شد، می‌توان قلاده را برداشت (با تأیید دامپزشک).

علائم هشداردهنده (در هر زمان از دوران نقاهت):

اگر هرکدام از این علائم را دیدید، فوراً به دامپزشک مراجعه کنید:
• زخم متورم، داغ، قرمز یا بدبو
• ترشح چرکی یا خونریزی
• بی‌حالی شدید، تب، استفراغ یا بی‌اشتهائی بیش از ۲۴ ساعت
• سختی در ادرار یا مدفوع

مراقبت‌های بلندمدت (بعد از بهبودی کامل):
• رفتار: گربه‌های ماده پس از عقیم‌سازی آرام‌تر می‌شوند، معمولاً دیگر فحل نمی‌شوند و تمایل به فرار ندارند.
• افزایش وزن: چون سطح هورمون‌های جنسی کاهش می‌یابد، ممکن است چاق شوند. توصیه می‌شود:
• غذای کم‌کالری یا مخصوص گربه‌های عقیم‌شده بدهید.
• فعالیت روزانه گربه را حفظ کنید (بازی، اسباب‌بازی تعاملی و…).

جمع‌بندی سریع مراقبت‌ها:
غذا کم‌کم بعد از ۶ تا ۸ ساعت شروع شود
زخم خشک، تمیز، بدون تماس و بدون لیس زدن
یقه الیزابت حداقل تا ۱۰ روز استفاده شود
فعالیت بدنی کاملاً محدود شود
دارو کامل و طبق دستور
زنگ خطرها خونریزی، چرک، بی‌حالی، تب، استفراغ مداوم

در ادامه، چک‌لیست روزانه مراقبت ۱۴ روزه از گربه ماده بعد از عقیم‌سازی را برایت آماده کردم. این چک‌لیست را می‌تونی پرینت بگیری و هر روز با علامت زدن موارد، از سلامت و بهبودی گربه‌ات مطمئن بشی :

چک‌لیست مراقبت روزانه بعد از عقیم‌سازی گربه ماده (۱۴ روز)

اطلاعات:
• نام گربه: ______________
• تاریخ جراحی: ______________
• نوع بخیه: ☐ جذبی ☐ غیرجذبی
• دارو: ______________________

روزانه باید بررسی شوند:

مورد توضیح ✔ بررسی شد؟
وضعیت زخم خشک، بدون ترشح، بدون قرمزی یا بوی بد ☐
لیس نزدن زخم یقه الیزابت هنوز به‌درستی بسته است؟ ☐
داروها دارو طبق ساعت داده شد؟ ☐
اشتها آیا غذا خورده؟ رفتار طبیعی دارد؟ ☐
فعالیت بدنی بدون دویدن، پریدن، بالا رفتن؟ ☐
علائم هشدار استفراغ، تب، بی‌حالی یا لرزش؟ ☐
آب خوردن آب تازه خورده است؟ ☐
دفع ادرار و مدفوع ادرار و مدفوع طبیعی داشته؟ ☐

یادداشت روزانه (اگر چیز خاصی دیدی یا سوالی داشتی بنویس):
• روز ۱: ___________________________________________________
• روز ۲: ___________________________________________________
• روز ۳: ___________________________________________________
• روز ۴: ___________________________________________________
• روز ۵: ___________________________________________________
• روز ۶: ___________________________________________________
• روز ۷: ___________________________________________________
• روز ۸: ___________________________________________________
• روز ۹: ___________________________________________________
• روز ۱۰: __________________________________________________
• روز ۱۱: __________________________________________________
• روز ۱۲: __________________________________________________
• روز ۱۳: __________________________________________________
• روز ۱۴: __________________________________________________

یادآوری‌ها:
• اگر بخیه غیرجذبی هست، در روز ۱۰ تا ۱۴ برای کشیدن به دامپزشک مراجعه کن.
• اگر هر کدام از علائم غیرطبیعی ظاهر شد (مثلاً ورم زیاد، خونریزی، ترشح بدبو یا بی‌حالی)، بلافاصله با دامپزشک تماس بگیر.
• بعد از بهبودی کامل، تغذیه‌ی مناسب برای گربه‌های عقیم‌شده رو شروع کن.